Een rechtsbijstandsverzekering is er in de eerste plaats om jouw rechten te kennen en – als dat nodig is – die rechten zoals in de polis bepaald ook te verdedigen, of je nu zelf een schadevergoeding wil bekomen dan wel wanneer je je moet verweren tegen de claim van iemand anders. En dat zonder dat de zaak moet geëscaleerd zijn tot een gerechtelijke, administratieve of andere procedure. In veel gevallen kan een minnelijke schikking het onheil reeds oplossen. Indien dat toch niet het geval is, zal de rechtsbijstandsverzekering de proceskosten en de erelonen aan advocaten en experten dekken. 

Rechtsbijstand is niet verplicht maar wel heel nuttig

De rechtsbijstandsverzekering is geen verplichte verzekering. Je vindt ze vaak als bijkomende verzekering bij een andere verzekering. Zo zit in de familiale verzekering vaak een luik “rechtsbijstand” en kan je bij je autoverzekering (BA of omnium) meestal ook kiezen of je er een rechtsbijstandsverzekering bijneemt of niet. Zulke rechtsbijstandverzekeringen kaderen dan in de verzekering die je afsloot (hier: familiale verzekering en autoverzekering). Een volledig aparte – en doorgaans ook ruimere - rechtsbijstandsverzekering kan ook. 
  • Een concreet voorbeeld: Je raakt  betrokken in een verkeersongeval waarbij de aansprakelijkheid wordt betwist. In dat geval kan de rechtsbijstandsverzekering die je hebt genomen in het kader van jouw autoverzekering jou bijstaan in het verdedigen van je rechten en, indien noodzakelijk, de erelonen van de advocaat alsook de proceskosten dekken. 

Vrije keuze van advocaat

Voor welk type rechtsbijstandsverzekering je ook gaat, je bent steeds vrij in de keuze van advocaat of elke andere persoon die de vereiste kwaliteiten bezit om jouw belangen te verdedigen. Let wel: indien jouw keuze voor een advocaat ingaat tegen het advies van je verzekeraar, dan kan het zijn dat je slechts de helft van de kosten en erelonen terugbetaald krijgt. Dat is namelijk het geval indien de geraadpleegde advocaat de visie van de verzekeraar bevestigt. Kom je door het kiezen van je advocaat toch tot een beter resultaat dan wanneer je de stelling van de verzekeraar was bijgetreden, dan moet de verzekeraar alsnog alle kosten dekken.

Waarom is de rechtsbijstandsverzekering nuttig?

De toegang tot het recht en het gerecht is niet gemakkelijk, niet alleen omdat een gerechtelijke procedure ingewikkeld en lang is, maar ook omdat er hoge kosten aan verbonden zijn (advocaat, deskundige, deurwaarder, gerechtskosten, …) en de afloop ervan onzeker is. Je bent in jouw recht maar je wilt je gewonnen geven uit vrees voor de kosten van de vordering en de hele rompslomp of omdat je niet weet tot wie je je moet richten.
Daarom kan het nuttig zijn te investeren in een rechtsbijstandsverzekering: je betaalt nu een premie die jou, de dag waarop je het nodig hebt, recht geeft op juridisch advies, bijstand om jouw geschil minnelijk te regelen of, mocht een procedure voor een rechtbank noodzakelijk blijken, een vergoeding van de kosten en honoraria van jouw advocaat alsook van de gerechtskosten.

Fiscaal voordeel

Om het aangaan van een brede rechtsbijstandsverzekering aan te moedigen, heeft de wetgever sinds het inkomstenjaar 2019 in een fiscaal voordeel voorzien van 40 % van de premie (maximaal 310 euro geïndexeerd).

Om voor belastingvermindering in aanmerking te komen, moet het contract aan een aantal voorwaarden voldoen. Zo is de waarborg minstens 13.000 euro per burgerlijk geschil en 13.500 euro per geschil in strafzaken. Het contract moet per verzekerde persoon een minimumwaarborg geven van 3.375 euro in geschillen over echtscheiding of wettelijk samenwonen en van 6.750 euro voor bouwgeschillen.

Deze rechtsbijstandsverzekering mag ook geen wachttijd opleggen tenzij in bepaalde aangelegenheden voor maximaal één jaar. Uitzondering daarop zijn echtscheidings- en bouwgeschillen waarvoor de wachttijd respectievelijk niet meer dan drie en vijf jaar mag zijn.

De honoraria van de advocaat op wie de verzekerde indien nodig beroep doet, zijn ook geplafonneerd. De advocaat is niet verplicht zich aan dit plafond te houden. Overschrijdingen zijn in beginsel ten laste van de verzekerde tenzij als de verzekeraar akkoord is die ten laste te nemen.